Trong bối cảnh các đô thị lớn trên thế giới ngày càng coi không gian ven sông là động lực phát triển mới, mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông” đang cho thấy hiệu quả rõ nét cả về kinh tế, du lịch lẫn chất lượng sống đô thị. Tại Đà Nẵng, tổ hợp Da Nang Downtown được quy hoạch theo hướng tiếp cận này, với kỳ vọng góp phần tái định vị vai trò của sông Hàn trong cấu trúc đô thị trung tâm.

Xu hướng đô thị ven sông và những tiền lệ thành công

Thực tiễn quốc tế cho thấy, các dự án phát triển ven sông thành công đều không dừng lại ở việc khai thác cảnh quan, mà hướng tới xây dựng những quần thể tích hợp, nơi dòng sông trở thành trục tổ chức không gian và sinh hoạt đô thị. Những “thành phố thu nhỏ bên sông” thường được quy hoạch như một đô thị hoàn chỉnh, kết hợp hài hòa giữa không gian công cộng, thương mại – dịch vụ, văn hóa, giải trí và lưu trú.

Elizabeth Quay tại Perth (Australia) là một trường hợp điển hình. Được đưa vào sử dụng từ năm 2016, dự án đã chuyển đổi một đoạn bờ sông Swan từng kém sôi động thành khu phức hợp ven sông hiện đại, với quảng trường, công viên, lối đi bộ, bến du thuyền và hệ thống dịch vụ đa dạng. Đến nay, Elizabeth Quay không chỉ đóng vai trò là điểm đến du lịch, mà còn trở thành không gian sinh hoạt thường xuyên của cộng đồng, góp phần kết nối trung tâm Perth với dòng sông lịch sử.

Yếu tố cốt lõi tạo nên thành công của Elizabeth Quay nằm ở cách tiếp cận phát triển bền vững, ưu tiên không gian mở và bản sắc địa phương. Thay vì gia tăng mật độ xây dựng, dự án tập trung vào việc tôn vinh di sản thổ dân, nghệ thuật bản địa, các công trình lịch sử được phục dựng và hệ sinh thái cây xanh đặc trưng, qua đó tạo nên một không gian ven sông mang tính cộng đồng cao.

Tại châu Á, Panlong Tiandi (Bàn Long Thiên Địa) ở Thượng Hải (Trung Quốc) là ví dụ cho mô hình tái sinh đô thị ven nước gắn với bảo tồn di sản. Từ một thủy trấn cổ có lịch sử gần 1.400 năm, khu vực này được tái cấu trúc thành tổ hợp đô thị quy mô lớn, kết hợp giữa kiến trúc truyền thống và các chức năng hiện đại. Trên diện tích hơn 50 ha, dự án bảo tồn hệ thống kênh rạch nguyên bản, đồng thời phát triển hàng trăm nghìn mét vuông không gian xanh, khu dân cư và các chức năng thương mại – văn hóa. Lượng khách lớn ngay từ giai đoạn đầu vận hành cho thấy sức hút mạnh mẽ của mô hình đô thị ven sông khi được phát triển bài bản và có chiều sâu văn hóa.

Từ các trường hợp này, có thể nhận diện những đặc điểm chung của mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông”: kiểm soát mật độ xây dựng, ưu tiên không gian công cộng và mặt nước, lấy trải nghiệm con người làm trung tâm. Dòng sông không chỉ là yếu tố cảnh quan, mà trở thành “không gian chính” cho các hoạt động văn hóa, lễ hội, giải trí và kinh tế dịch vụ, tạo nên nhịp sống đô thị năng động nhưng hài hòa.

Da Nang Downtown và cách tiếp cận đô thị ven sông Hàn

Trong bối cảnh đó, Da Nang Downtown được xem là bước đi mới của Đà Nẵng trong chiến lược phát triển không gian ven sông Hàn. Dự án được quy hoạch theo mô hình “thành phố thu nhỏ bên sông”, tích hợp đa dạng chức năng gồm công viên văn hóa – vui chơi giải trí, phố thương mại ven sông, nhà hát quy mô 4.000 chỗ, khu lễ hội nghệ thuật ánh sáng, cùng hệ thống căn hộ cao cấp, khách sạn 5 sao, văn phòng hạng A và tòa tháp biểu tượng cao 408 m.

Không gian cảnh quan của dự án do EDSA (Mỹ) thiết kế, với ý tưởng tổ chức không gian lấy cảm hứng từ lá cờ ngũ sắc trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Trục ý tưởng này được triển khai xuyên suốt toàn khu, tạo nên cấu trúc không gian phân tầng rõ ràng, phát triển từ lõi trung tâm ra các khu chức năng xung quanh, đảm bảo tính mạch lạc trong tổng thể quy hoạch.

Khu lễ hội trung tâm được xác định là “trái tim” của toàn tổ hợp, nơi dự kiến diễn ra các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, sự kiện văn hóa và các chương trình nhạc nước ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại. Bao quanh khu lõi là các dãy nhà thương mại thấp tầng, kết nối trực tiếp với không gian lễ hội, hình thành các tuyến phố dịch vụ có khả năng vận hành liên tục cả ngày lẫn đêm.

Đáng chú ý, hệ thống kênh nước dài khoảng 2 km uốn quanh dự án vừa đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, vừa mở rộng các trải nghiệm gắn với mặt nước cho cư dân và du khách. Các khối công trình cao tầng được bố trí bao bọc lõi trung tâm, góp phần định hình đường chân trời đô thị và mở ra các tầm nhìn hướng sông Hàn, biển và không gian lễ hội. Toàn bộ khu vực được bao quanh bởi công viên ven sông, đóng vai trò như vùng đệm xanh, gia tăng không gian công cộng cho thành phố.

Theo nhận định của ông Cao Trí Dũng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, trong giai đoạn phát triển mới, Da Nang Downtown có thể trở thành một trong những sản phẩm du lịch trọng điểm, đồng thời đóng vai trò là biểu tượng mới, góp phần bổ sung hạ tầng và động lực cho ngành du lịch thành phố.

Ở góc độ dài hạn, Da Nang Downtown không chỉ là một tổ hợp đa chức năng, mà còn là phép thử quan trọng cho mô hình phát triển đô thị ven sông thế hệ mới tại Việt Nam – nơi dòng sông được tái định vị như trung tâm của đời sống đô thị, thay vì chỉ là yếu tố cảnh quan phụ trợ.

Trang thông tin chính thức Da Nang Downtown tại: